Karne günü geldiğinde çoğu evde benzer bir sahne yaşanır. Notlar açılır, dersler tek tek incelenir ve genel bir değerlendirme yapılır. Matematik nasıl? Türkçe yükselmiş mi? Ortalama geçen döneme göre daha iyi mi?
Bu soruların önemli olduğu tartışılmaz. Ancak burada gözden kaçan önemli bir nokta vardır: Notlar bir çocuğun tamamını anlatmaz.
Bir çocuğu yalnızca notlarıyla değerlendirmek, bir filmin sadece son sahnesini izleyip bütün hikâyeyi anladığını düşünmeye benzer. Sonucu görürsünüz ama o sonuca nasıl ulaşıldığını göremezsiniz.
Örneğin aynı not ortalamasına sahip iki çocuk düşünün. Dışarıdan bakıldığında akademik olarak benzer görünürler. Ancak biri dersleri rahatlıkla takip edip başarılı olurken, diğeri aynı sonucu elde etmek için çok daha fazla zaman ve enerji harcıyor olabilir. Karne bu farkı göstermez.
Benzer şekilde bazı çocuklar okulda ortalama bir performans sergilerken, aslında güçlü analiz becerilerine, yüksek problem çözme kapasitesine veya dikkat çekici bir yaratıcılığa sahip olabilir. Bu özelliklerin büyük bölümü standart not sistemlerinde görünmez hale gelir.
Bu nedenle birçok ebeveyn farkında olmadan çocuğunun gelişimini sonuçlar üzerinden okumaya çalışır. Oysa sonuçlar yalnızca görünen kısmıdır. Asıl önemli olan, o sonuçların arkasındaki düşünme biçimi, güçlü yönler ve gelişime açık alanlardır.
Bir çocuğun hangi konularda hızlı öğrendiğini, hangi görevlerde daha fazla zorlandığını veya hangi becerilerinin doğal olarak öne çıktığını anlamadan yapılan değerlendirmeler eksik kalır. Çünkü gelişim sadece akademik başarıdan ibaret değildir.
Son yıllarda çocuk gelişimine yönelik bakış açısının değişmesinin nedeni de budur. Artık yalnızca "kaç aldı?" sorusu yeterli görülmüyor. Bunun yerine şu sorular daha fazla önem kazanıyor:
- Hangi alanlarda güçlü?
- Hangi becerileri doğal olarak öne çıkıyor?
- Öğrenirken hangi yöntemlerle daha iyi ilerliyor?
- Potansiyelini hangi alanlarda gösterebilir?
Bu soruların cevapları çoğu zaman karnede yer almaz. Ancak çocuğun gelecekteki gelişimini anlamak için oldukça değerlidir.
Bu yüzden yalnızca sonuca bakmak yerine, çocuğun nasıl düşündüğünü ve hangi alanlarda farklılaştığını görebilmek gerekir. Çünkü doğru gelişim planı, varsayımlarla değil, çocuğu gerçekten tanımakla başlar.
Zeka Madeni de tam olarak bu ihtiyaca odaklanır. Notların gösteremediği düşünme becerilerini, güçlü yönleri ve gelişim alanlarını görünür hale getirerek çocuğun daha bütüncül şekilde değerlendirilmesini sağlar. Böylece aileler yalnızca mevcut başarıya değil, çocuğun gerçek potansiyeline de odaklanabilir.
Çünkü bazı cevaplar karnede yazmaz.
Ve bazen bir çocuğu gerçekten tanımak, notların ötesine bakmayı gerektirir.