Bir çocuk dört yaşında akıcı konuşabilir, diğeri biraz daha geç açılabilir. Biri erken yaşta kitaplara ilgi duyarken, diğeri hareket ederek öğrenmeyi tercih edebilir. Buna rağmen birçok ebeveyn farkında olmadan çocuklarını belirli yaş beklentileriyle değerlendirmeye başlar.
"Arkadaşının çocuğu bunu yapabiliyor."
"Sınıftaki diğer çocuklar çoktan öğrenmiş."
"Bu yaşta artık yapması gerekmiyor mu?"
Bu cümleler oldukça tanıdıktır. Çünkü çocuk gelişimi söz konusu olduğunda insanlar doğal olarak karşılaştırma yapmaya eğilimlidir. Ancak gelişim çizgisi, okul sıralarındaki çocuklar gibi düz bir hat üzerinde ilerlemez.
Her çocuğun büyüme hızı farklıdır.
Bu farklılık yalnızca fiziksel gelişimde değil, düşünme becerilerinde, dikkat süreçlerinde, problem çözme yaklaşımında ve öğrenme hızında da kendini gösterir. Bazı çocuklar belirli alanlarda erken gelişirken, başka alanlarda daha fazla zamana ihtiyaç duyabilir.
Bu durum çoğu zaman gereksiz kaygılara yol açar. Çünkü ebeveynler çocuğun kendi gelişim sürecine bakmak yerine çevresindeki çocukları referans almaya başlar.
Oysa önemli olan çocuğun başkalarından önde ya da geride olması değildir.
Önemli olan kendi gelişim çizgisi içinde nasıl ilerlediğidir.
Bir çocuk geçen yıla göre daha iyi odaklanabiliyor mu?
Problem çözerken daha fazla strateji kullanabiliyor mu?
Yeni durumlara daha rahat uyum sağlayabiliyor mu?
Bu sorular çoğu zaman yaş karşılaştırmalarından çok daha anlamlıdır.
Çocuk gelişiminin en yanıltıcı taraflarından biri de budur. Dışarıdan bakıldığında aynı yaşta olan çocukların aynı noktada olması gerektiği düşünülür. Ancak gerçekte her çocuğun güçlü yönleri, öğrenme temposu ve gelişim alanları farklıdır.
Bu nedenle çocukları yalnızca yaşlarına göre değerlendirmek eksik bir tablo oluşturabilir.
Son yıllarda çocuk gelişimine yönelik yaklaşımın değişmesinin önemli nedenlerinden biri de budur. Artık yalnızca yaş normlarına değil, bireysel gelişim profiline de bakılıyor. Çünkü aynı yaşta olmak, aynı gelişim yolculuğunu yaşamak anlamına gelmiyor.
Zeka Madeni de bu bakış açısıyla hareket eder. Çocukları birbirleriyle karşılaştırmak yerine, her çocuğun kendi bilişsel yapısını, güçlü yönlerini ve gelişim alanlarını anlamaya odaklanır. Böylece değerlendirme, başkalarının performansına göre değil, çocuğun kendi potansiyeline göre yapılabilir.
Çünkü gelişim bir yarış değildir.
Ve her çocuk kendi zamanında büyür.